
سعید حسن پور
تبیین و تحلیل تربیت رهایی بخش با تاکید بر نظریه انتقادی(فریره و فوکو) و مدلول های آن در برنامه درسی
- مقطع تحصیلی
- کارشناسی ارشد
- محل دفاع
- روانشناسی و علوم تربیتی
- شماره ساختمان محل ارائه
- ۳۱
- نام کلاس محل ارائه
- کلاس ۲۳۰[۲۲۲۳۰]
- شماره کلاس محل ارائه
- ۳۳۰
- تاریخ دفاع
- ۳۰ شهریور ۱۴۰۳
- ساعت دفاع
- ۰۷:۰۰
- چکیده
-
یکی از مهمترین مسائلی که باید در حوزه تربیت به آن پرداخته شود، رهایی انسان از انقیاد سلطههایی است که او را احاطه کرده است. هدف از پژوهش حاضر تبیین و تحلیل تربیت رهاییبخش با تأکید بر نظریه انتقادی(فریره و فوکو) و مدلولهای آن در برنامه درسی است. پژوهش حاضر از حیث هدف، کاربردی و از لحاظ رویکرد، کیفی و از دستة تحلیلی- استنباطی می باشد. در پاسخ به پرسش اول و دوم، از روش تحلیل مفهومی، پرسش سوم و چهارم، روش استنتاجی و پرسشهای پنجم و ششم، از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. یافتههای پرسش اول و دوم پژوهش نشان داد که سلطه از نظر فوکو وضعیت سوژهشدگی و سوژهبودگی انسان است که از طریق روابطی که سوژه با حقیقت و قدرت برقرار میکند، رخ میدهد. همچنین سلطه از نظر فریره، وضعیتی است که به سبب حضور سلطهگر و سلطهپذیر و نوع ارتباطی که میان آنها برقرار است، منجر به گسترش فرهنگ سکوت و سوق یافتن افراد به سمت سطوح مختلفی از «ازخودبیگانگی» و همچنین مانع از کامل شدن انسانها میشود. ریشه تولید این وضعیت را باید در آموزش بانکی جست. در تعریف تربیت رهاییبخش نیز از نظر فوکو تربیت رهاییبخش، فراهم آوردن فرصتهایی از یک سو برای رهایی از وضعیت سوژهشدگی و سوژهبودگی و محدودیتهای حاصل از مناسبات دانش ـ قدرت و از سویی دیگر برای تشکیل سوژهای که در نسبت با خود ساخته شود و به سوژهای خودآیین تبدیل گردد، است. همچنین از نظر فریره، تربیت رهاییبخش تربیتی است که از طریق آموزش به عنوان تمرین رهایی و ارتقای آگاهی نقادانه به دنبال رهاییبخشی ستمدیدگان و ستمگران از سلطه است. نتایج حاصل از پرسش سوم و چهارم نیز نشان داد که اهداف تربیت رهاییبخش از منظر فوکو و فریره به ترتیب عبارتاند از: بازآفرینی خود، پرورش انتقادی و آگاهیبخشی؛ آگاهی نقادانه. روشهای تربیت رهاییبخش نیز از نگاه فوکو، دیرینهشناسی و تبارشناسی و از نگاه فریره، گفتوشنود و طرحمسئله است. همچنین نتایج حاصل از پرسش پنجم حاکی از آن بود ویژگیهای معلم رهاییبخش از منظر فوکو عبارتاند از ویژگیهای ایجابی و ویژگیهای سلبی.ویژگیهای معلم در نگاه فریره نیز شامل شش دستة ویژگیهای رهاییبخش، ویژگیهای عملکردی، ویژگیهای نگرشی، ویژگیهای تعاملی، ویژگیهای شخصیتی و مجهز به دانش شناخت دانشآموز است. در نهایت یافتههای پژوهش در پاسخ به پرسش ششم، نمایانگر ویژگیهای مدرسه رهاییبخش از منظر فوکو و فریره هستند.
- Abstract
-
One of the most important issues that must be addressed in the field of education is the liberation of man from the subjugation of the dominions that surround him. The aim of the current research is to explain and analyze emancipatory education with emphasis on critical theory (Freire and Foucault) and its implications in the curriculum. The current research is applied in terms of purpose and qualitative and analytical-inferential in terms of approach. In response to the first and second questions, the method of conceptual analysis, the third and fourth questions, the inference method and the fifth and sixth questions, the theme analysis method has been used. The findings of the first and second questions of the research showed that, according to Foucault, domination is the state of human subjectivity and subjectivity that occurs through the relationships that the subject establishes with truth and power. Also, according to Freire, domination is a situation that, due to the presence of the dominant and the dominated and the type of communication between them, leads to the expansion of the culture of silence and leads people to different levels of "alienation" and also prevents the perfection of human beings. The root of this situation should be found in banking education. In the definition of emancipatory education, according to Foucault, emancipatory education is, on the one hand, providing opportunities to get rid of the state of subjectivity and being a subject and the limitations resulting from knowledge-power relations, and on the other hand, to form a subject that is built in relation to itself and becomes a self-righteous subject. to be converted. Also, according to Freire, liberating education is education that seeks to liberate the oppressed and oppressors from domination through education as an exercise of liberation and promotion of critical awareness. The results of the third and fourth questions also showed that the goals of emancipatory education from the perspective of Foucault and Freire are respectively: self-recreation, critical education and awarene Critical awareness. The methods of emancipatory education are paleontology and genealogy from Foucault's point of view, and discussion and issue planning from Freire's point of view. Also, the results of the fifth question indicated that the characteristics of a liberating teacher from Foucault's point of view include positive characteristics and negative characteristics. The characteristics of a teacher in Freire's view also include six categories of liberating characteristics, functional characteristics, attitudinal characteristics, interactive characteristics, personality characteristics and equipped with Knowledge is the student's knowledge. Finally, the findings of the research in response to the sixth question represent the characteristics of the liberating school from the perspective of Foucault and Freire.