مهشید ترکمان اسدی
عنوان پایاننامه
طراحی و اعتباریابی مدل ترکیبی ( پی سی کی) با تجربه روانی تدریس برای دانشجو معلمان رشته شیمی
- دانشجو
- مهشید ترکمان اسدی
- استاد راهنما
- مصطفی قادری, محبوبه خسروی
- استاد مشاور
- بهرام صالح صدق پور, علیرضا کرمی گزافی
- استاد داور
- غلامرضا یادگارزاده, حسن ملکی, محمد جوادی پور
- رشته تحصیلی
- برنامه ريزي درسي
- مقطع تحصیلی
- دکتری تخصصی PhD
- تاریخ دفاع
- ۳۰ بهمن ۱۴۰۲
- ساعت دفاع
- چکیده
- چکیده موضوع این رساله، طراحی و ارزیابی یک مدل ترکیبی از دانش محتوای تربیتی با تجربه روانی است که برای دانشجو-معلمان رشته آموزش شیمی طراحی شده است. این تحقیق قصد دارد تا از طریق اکتشاف ابعاد تدریس مبتنی بر دانش محتوای تربیتی در مبحث ذرات زیراتمی کتاب شیمی سال دهم متوسطه، از یک سو شاخصهای لازم برای بهبود فرآیند تدریس در محتوای شیمی را ارائه دهد. همچنین، از سوی دیگر تأثیر تسلط معلم بر این ابعاد را بر تجربه روانی وی مورد بررسی قرار دهد. هدف از انجام این پژوهش آن است که نشان دهد چگونه با کشف ابعاد تدریس مبحث ذرات زیراتمی درس شیمی، پایه دهم میتوان عوامل تشکیلدهنده تجربه روانی غرقگی برای معلم، هنگام تدریس این مبحث را شناسایی کرد و نوع رابطه میان آنها را در یک مدل نشان داد. اهمیت این تحقیق در این است که ارائهی یک مدل ترکیبی از دانش محتوایی با تجربه روانی، که برای دانشجو-معلمان رشته آموزش شیمی طراحی شده است، میتواند ابعاد تدریس را مبتنی بر دانش محتوای تربیتی مطرح در مبحث ذرات زیراتمی کتاب شیمی سال دهم متوسطه، بررسی و شاخصهای لازم برای بهبود فرآیند تدریس در محتوای شیمی را ارائه کند. این تحقیق همچنین تأثیر تسلط معلم بر این ابعاد را بر تجربه روانی وی بررسی میکند و از طریق شناسایی عوامل تشکیلدهنده تجربه روانی غرقگی معلم، هنگام تدریس این مبحث، و نشان دادن نوع روابط آنها در یک مدل به نحوی کلیدی سازوکار بهبود کیفیت تجربه روانی معلم را به نمایش گذارد. از این طریق میتواند به بهبود فرآیند تدریس و یادگیری کمک میکند. این پژوهش از طرح آمیخته به شیوه متوالی استفاده کرد. بنابراین، در آن مراحل مطالعه با یک ترتیب زمانی انجام شد. به این ترتیب که یک مرحله از مرحله قبلی ناشی شده یا از آن تبعیت میکند. رویههای پژوهش در یک مرحله، بستگی به مرحله قبلی دارد و بر اساس اهداف پژوهش پیش میروند. این رویهها در ادامه در قالب سه گام اصلی بدین شرح انجام شدهاند. گام اول با هدف تعیین ابعاد دانش محتوای تربیتی در تدریس مبحث ذرات زیراتمی درس شیمی، پایه دهم؛ گام دوم با هدف تعیین عوامل تشکیل دهنده تجربه روانی غرقگی مبتنی بر ابعاد PCK تدریس مبحث ذرات زیراتمی درس شیمی، پایه دهم؛ و گام سوم با هدف شناسایی مدل معرف روابط میان ابعاد تدریس بر اساس PCK و تجربه روانی در تدریس مبحث اتم درس شیمی، برداشته شد. در گام اول، از روش تحقیق دلفی استفاده شد، جامعه مشارکتکنندگان، دبیران خبره آموزش شیمی با بیش از ۵ سال سابقه تدریس بودند که به شیوه نمونهگیری نظری و سپس گلولهبرفی انتخاب شدند. در این گام ۳۳ مشارکتکننده حضور داشتند. در دور اول ابتدا از ابزار مصاحبه استفاده شد. بعد از پیادهسازی مصاحبهها فرآیند کدگذاری و مقولهبدی انجام شد. سپس، بر اساس آن، جدول هدف – محتوا طراحی و مبنای نگارش پرسشنامه قرار گرفت. این پرسشنامه در دو دور اجرا شد. نتایج بدست آمده از طریق تحلیل عامل کیو تحلیل شد. دستاورد این گام شامل ابعاد دانش محتوای تربیتی در تدریس مبحث ذرات زیراتمی به شرح ذیل است: «بازنماییهای معلم»؛ «فعالیتهای یادگیری گزارش و آزمایش محور»؛ «راهبری یادگیری»؛ «راهبردهای تعاملی در تدریس»؛ «منشأ بدفهمیهای ذرات زیراتمی»؛ «بدفهمیهای ماهیت و پایداری ذرات زیراتمی»؛ «رفع بدفهمیهای ذرات زیراتمی» و «مفهوم و نماد شیمیایی اتمها». در گام دوم رساله، از روش تحقیق پیمایشی استفاده شد. جامعه مورد تحقیق در این گام، دانشجو-معلمان رشته آموزش شیمی در دانشگاههای فرهنگیان و تربیت دبیر شهید و نومعلمان بودند که به شیوه نمونهگیری تصادفی خوشهای انتخاب شدند. پرسشنامهی «صلاحیتهای تدریس مبحث ذرات زیراتمی درس شیمی پایه دهم، بر اساس مفهوم PCK» و پرسشنامه «شیفتگی مرتبط با کار» در میان ۲۸۴ نفر به عنوان نمونه تحقیق اجرا شد. دادههای حاصل با استفاده از تحلیل عامل اکتشافی به شیوه R تحلیل شد. دستاورد گام دوم شامل عوامل تشکیلدهنده تجربه روانی معلم مبتنی بر ابعاد PCK به شرح ذیل است: «شور تدریس»؛ «حضور در تدریس»؛ «غرقگی در تدریس»؛ «نقشه ذهنی تدریس»؛ «راهبری یادگیری»؛ «بازنمایی» و «بازخورد تدریس». در گام سوم رساله از روش تحقیق همبستگی استفاده شد. در این گام، بر عوامل بدست آمده از گام قبل یک مدلیابی روابط علی اجرا شد و دستاورد این گام ارائه مدل روابط میان عوامل تشکیلدهنده تجربه روانی معلم مبتنی بر ابعاد PCK تدریس بود.